INARJ-congres voor het eerst in Brussel: jubileumeditie over ‘place’ en ‘space’

Het INARJ-congres begon met een kennismaking, maar officieel werd deze jubileumeditie geopend op 26 februari in de jazzafdeling op Campus Kaai. Matthias Heyman, onderzoeker en docent aan het KCB en aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB), verwelkomde de deelnemers met enthousiasme en humor als host voor deze drie dagen. Het is voor een groot deel aan hem te danken dat het INARJ-congres dit jaar in Brussel plaatsvindt. Na meerdere edities in Wenen hebben de leden van het netwerk beslist om deze editie in Brussel te laten doorgaan op suggestie van Matthias Heyman. 

Maar wat maakt Brussel zo’n interessante keuze? Zo onwaarschijnlijk als het klinkt, is Brussel een cluster in jazzonderzoek dankzij het Koninklijk Conservatorium Brussel. Het conservatorium beschikt over 8 jazzonderzoekers. Dit is een bijzonder grote concentratie, gegeven de wereldwijde verspreiding van mensen die artistieke onderzoek in jazz doen. 

INARJ is een internationaal netwerk, opgericht in 2019, dat de snelgroeiende discipline van artistiek onderzoek in jazz wil ondersteunen en versterken. Michael Kahr, oprichter van het netwerk, initieerde een samenkomst van collega’s uit verwante disciplines in Wenen, aan de JAM Music Lab Private University for Jazz and Popular Music, waar hij lesgeeft. 

Elk congres brengt verschillende thema’s en aspecten van jazzonderzoek naar voren. Dit jaar legde INARJ de focus op twee kernbegrippen binnen artistiek onderzoek: place en space. Zoals toegelicht door Monika Herzig, docent en onderzoeker aan de JAM Music Lab Private University for Jazz and Popular Music, leven we in een globale samenleving en plaats. Waar we zijn en wat we doen definiëren onze muziek op twee manieren. Enerzijds zijn er ruimtes waar het uniek is, en anderzijds ruimtes waar alles samenkomt in een wereldwijde mix. Dit roept meerdere vragen op: hoe ziet onze artistieke praktijk eruit, en hoe past dat in de huidige tijd? Gaan we in eigen ruimte en uniek blijven? Of gaan we een ruimte creëren samen met andere in de gemeenschap? Een belangrijk en actueel concept in jazzpraktijk.

Michael Kahr, oprichter van het INARJ-netwerk

Hoewel zijn sociaal en academisch impact nog bepaald moet worden, kan jazzonderzoek waardevol zijn voor de jeugd en voor studenten, voor tieners en mensen die jazz op jongeren leeftijd beginnen te leren. Jazzonderzoek kan hen helpen om hun potentieel in improvisatie te benutten, en hun eigen stem en rol in de maatschappij te vinden. Docenten in het hoger muziekonderwijs kunnen bijdragen aan de structuur van lessen en de opbouw van het hele onderwijsprogramma voor jazzstudenten, zodat zij hun kennis kunnen doorgeven aan de volgende generatie.

De jazzpraktijk zal inderdaad evolueren, zowel in digitale ruimtes als in ecologische ruimtes, twee thema’s die tijdens dit INARJ-congres werden aangekaart. 

Zoals toegelicht door Michale Kahr zijn digitale ruimtes erg belangrijk, niet alleen wat betreft de zelfrepresentatie op sociale media maar ook het feit dat muziek verandert via formaten zoals TikTok. Muziekvoorbeelden zijn korter, wat ongewoon voor jazz is. Sommige mensen passen zich aan dit nieuw formaat aan en dat verandert de manier waarop jazz aangenomen wordt door muzikanten en door het publiek. Artificiële Intelligentie (AI) zal ook een grote impact blijven hebben, uiteraard. Het zesde INARJ-congres zal zich verdiepen in de thematiek van artistiek onderzoek en technologie. 

Ecologische ruimtes zijn ook van groot belang. Jazzmuzikanten zijn bijzonder milieubewust. Ze reizen vaak over de hele wereld en streven ernaar hun ecologische voetafdruk te verminderen. Dit komt aan bod binnen het concept van artistiek burgerschap, dat verweven is met jazzeducatie. Jazzmuzikanten beschouwen zichzelf niet alleen als de pure kunstenaar die wacht om ontdekt en op het concertpodium gezet te worden. Ze hebben ook een bijzonder maatschappelijk bewustzijn, en dat omvat milieukwesties. 

Tijdens deze vijfde editie van het INARJ-congres werd ook de transformatie van het INARJ- netwerk officieel aangekondigd.

Het INARJ-netwerk verandert binnenkort in een Special Interest Group of the Society for Artistic Research (SAR). Dit zal een formele oproep tot lidmaatschap te omvatten. 

Voor meer informatie, klik hier